De spanning stijgt

 

De spanning stijgt ... Je voelt het bijna in de lucht hangen. De vakantie is nog niet helemaal voorbij, maar overal duikt de school alweer op. De winkels liggen vol schriften, brooddozen, kaftpapier, pennenzakken en kleurpotloden. In de boodschappenmandjes verschijnen plots schoolspullen tussen de melk en de groenten. Bij HEMA liepen drie moeders met hun dochters rond, allemaal met een lijstje in de hand. “Nu alleen nog een geodriehoek, maar die gaan we hier niet vinden.” Het hoort bij deze laatste week van augustus. Nog even en het is weer zover... Back to school Heel veel kinderen kijken ernaar uit om hun vrienden terug te zien. Ze zijn benieuwd bij wie ze in de klas zullen zitten, welke leerkracht ze krijgen en wat het nieuwe schooljaar zal brengen. Natuurlijk is er ook wat spanning. Zit mijn beste vriend bij mij? Krijg ik die leuke leerkracht waarop ik hoopte? Dat hoort er allemaal een beetje bij. Maar er zijn ook kinderen voor wie die laatste week van augustus helemaal anders voelt. Kinderen die niet nieuwsgierig zijn naar 1 september, maar er als een berg tegenop zien. Die heel duidelijk zeggen: “Ik ga niet terug.” En als ouder weet je soms al precies wat er gaat volgen, omdat je het vorig jaar ook hebt meegemaakt. De buikpijn die terugkomt, hoofdpijn, slecht slapen, sneller boos worden of zich juist helemaal terugtrekken. Dat kan extra hard aankomen wanneer je tijdens de vakantie eindelijk je kind weer zag zoals je het kent. Ontspannen, vrolijk, geïnteresseerd, met energie om dingen te doen. En dan komt “school” dichterbij en zie je dat stilaan weer veranderen.     Gaan we dit nu echt weer een heel jaar doen? Misschien heb je jezelf die vraag vorig schooljaar al gesteld. Op een ochtend waarop je kind huilend aan de ontbijttafel zat. Toen je voor de zoveelste keer hoorde dat zijn buik pijn deed. Of 's avonds, wanneer het na school volledig ontplofte om iets waarvan je zelf dacht: waar komt dit nu vandaan? En toch ging de wekker de volgende ochtend weer. Opstaan, aankleden, ontbijten en naar school. Want wat moet je anders? Je praat met de leerkracht. Misschien met de zorgcoördinator. Je hoort dat je kind het eigenlijk heel goed doet. De punten zijn goed, het werkt mee in de klas, het heeft vrienden. Misschien wordt er wat extra werk aangeboden of mag je kind af en toe moeilijkere oefeningen maken. En dus probeer je jezelf gerust te stellen. Misschien moet je kind gewoon wat meer doorzetten. Misschien verwacht jij te veel van een school. Misschien hoort dit er gewoon bij. Maar dan begint de vakantie en gebeurt er iets vreemds. Je krijgt je kind terug. De buikpijn verdwijnt. Er is weer energie. Je kind begint uit zichzelf dingen op te zoeken, stelt honderd vragen over iets wat het interesseert, bouwt, leest, tekent, experimenteert of praat je de oren van het hoofd. Het kind waarvan je een paar weken geleden nog dacht dat het nergens zin in had, blijkt plots bijzonder veel zin te hebben. Alleen blijkbaar niet in school. En nu staat 1 september weer voor de deur.   Stel dat je iedere dag opnieuw moet wachten We kijken bij hoogbegaafde kinderen heel gemakkelijk naar wat ze kunnen. Ze begrijpen de leerstof, halen behoorlijke of zelfs uitstekende resultaten en kunnen vaak heel goed vertellen wat er van hen verwacht wordt. Maar stel je eens voor hoe zo'n schooldag kan voelen. De leerkracht legt iets uit en jij begrijpt het. Daarna volgt nog een voorbeeld. En nog één. Vervolgens krijg je oefeningen om te controleren of je het begrepen hebt. Je maakt ze en daarna volgen er nog meer oefeningen over hetzelfde. Ondertussen zit er in je hoofd een vraag waar je eigenlijk mee verder wilt. Je hebt iets gehoord waardoor je aan iets anders moest denken en wilt weten hoe dat precies zit. Maar daar gaat de les vandaag niet over. Dus wacht je, vandaag, en morgen en de dag erna ... Natuurlijk ziet niet iedere schooldag van ieder hoogbegaafd kind er zo uit. Maar voor kinderen die voortdurend onder hun niveau moeten werken, weinig autonomie ervaren of nauwelijks aansluiting vinden bij andere kinderen, kan school ontzettend veel energie vragen. Niet omdat ze niet kunnen leren, maar juist OMDAT ze zo graag willen leren. Ze willen begrijpen, verbanden leggen, vragen stellen, ergens helemaal induiken en ontdekken wat er achter de vraag zit. En wanneer leren jarenlang vooral betekent dat je moet doen wat op dat moment op het programma staat, kan zelfs een bijzonder nieuwsgierig kind uiteindelijk afhaken. Dan klinkt de vraag “Waarom moet ik acht uur per dag ergens zijn waar ik niet wil zijn, omdat andere mensen geloven dat het goed voor mij is?” ineens heel anders. Wij antwoorden gemakkelijk: “Omdat je nu eenmaal naar school moet.” Maar probeer diezelfde redenering eens op jezelf toe te passen. Iedere werkdag naar een plek waar je je ongelukkig voelt, waar jij je voortdurend moet aanpassen en waar je nauwelijks iets mag doen met wat je werkelijk kunt. En wanneer je zegt dat je er niet meer naartoe wilt, krijg je te horen dat het goed voor je is. Hoe lang zou jij dat volhouden?   Welke prijs betaalt je kind? Sommige kinderen laten heel duidelijk zien dat het niet goed met hen gaat. Andere kinderen worden er juist ontzettend goed in om zich aan te passen. Op school zien ze een vriendelijk kind dat doet wat gevraagd wordt. Een kind dat zijn taken maakt, goede punten haalt en zelden voor problemen zorgt. En dan gaat de schooldeur dicht en zit datzelfde kind bij jou in de auto.  Boos. Uitgeput. Stil. Thuis kan het minste voldoende zijn om een enorme uitbarsting uit te lokken. Een broer die iets verkeerd zegt, schoenen die niet onmiddellijk uit willen, de verkeerde beker op tafel. Of je tiener verdwijnt naar zijn kamer en wil vooral met rust gelaten worden. En de volgende ochtend begint alles opnieuw. Uiteindelijk ook het lichaam mee te protesteren. Buikpijn, hoofdpijn, misselijkheid, vermoeidheid, slecht slapen. Uiteraard ga je bij lichamelijke klachten eerst na wat er aan de hand is. Maar wanneer die klachten tijdens vakanties verdwijnen en terugkomen zodra school weer begint, vertelt dat ook iets. Goede punten vertellen je wat je kind op school presteert. Ze vertellen veel minder over hoeveel moeite het kost om daar iedere dag te functioneren. Een kind brengt een enorm deel van zijn jeugd op school door. Vijf dagen per week, vele uren per dag, jaar na jaar. Dan mag de vraag dus ook zijn: welke prijs moet mijn kind daarvoor betalen?  En valt die prijs te rechtvaardigen?    Er bestaat ook een tussenweg En als je bij die vraag voelt dat de prijs ondertussen wel erg hoog wordt, betekent dat nog niet dat je morgen je kind van school moet halen. Begin met te kijken naar wat er kan veranderen. Misschien kan de eigen school veel meer doen dan vandaag gebeurt. Minder herhaling, meer verdieping, een vak op een hoger niveau volgen, versnellen, eigen projecten uitwerken of simpelweg andere afspraken maken voor de momenten waarop je kind de leerstof al beheerst. Misschien past een andere school beter. Een andere aanpak, kleinere groepen of een leerkracht die hoogbegaafdheid beter begrijpt kan soms een wereld van verschil maken. Misschien werkt een combinatie beter. Een aantal dagen op de vertrouwde school en daarnaast één of meerdere dagen in een omgeving waar je kind ontwikkelingsgelijken ontmoet en op een andere manier kan leren. Dat is ook de gedachte achter onze Mannaz Academy: twee dagen Mannaz naast drie dagen op de eigen school. En voor sommige gezinnen wordt huisonderwijs uiteindelijk de beste oplossing. Het gaat er niet om welke van die mogelijkheden de juiste is voor ieder hoogbegaafd kind. Dat antwoord bestaat niet. Het gaat erom dat je durft te kijken naar wat jouw kind nodig heeft. Want misschien is de belangrijkste vraag deze week helemaal niet: “Hoe krijg ik mijn kind dinsdag weer door die schoolpoort?” Maar: “Wat heeft mijn kind nodig om opnieuw graag te leren?” En stel je dan eens voor dat je volgend jaar eind augustus geen kind ziet dat langzaam weer stiller, bozer of angstiger wordt omdat 1 september dichterbij komt. Maar eentje dat vraagt: “Wanneer beginnen we weer?”