Aanpassen is toch een kleine moeite

 

Aanpassen is toch een kleine moeite

De voorbije tijd merk ik iets bij mezelf dat me meer raakt dan ik had verwacht. Ik voel hoe makkelijk ik begin mee te bewegen wanneer ik veel van iemand hou. Hoe snel ik probeer te begrijpen, te verzachten, rekening te houden, spanning op te vangen en verbinding goed te houden. En op zich is daar niets mis mee. Liefde vraagt soms flexibiliteit. Samenleven ook. Ouderschap ook. Geen enkele relatie werkt wanneer twee mensen alleen maar vasthouden aan hun eigen gelijk of hun eigen noden. Maar ergens onderweg begon ik te voelen dat er iets aan het verschuiven was. Dat ik zó begripvol en meelevend werd, dat ik mezelf stiller en stiller voelde worden. Dat ik steeds sneller nadacht over wat de ander nodig had, nog voor ik voelde wat er eigenlijk in mezelf leefde. Dat ik begon dicht te klappen. En ik denk dat veel gevoelige mensen dat herkennen. Niet het grote dramatische verliezen van jezelf. Maar het trage, bijna onzichtbare proces waarin aanpassen stilaan een tweede natuur wordt.  Je leert voelen wat spanning geeft. Wat iemand nodig heeft. Welke versie van jezelf het meeste rust brengt. Welke woorden veiliger zijn. Wanneer je beter zwijgt. Wanneer je jezelf beter wat inhoudt.

Aanpassen wordt een tweede natuur

En het moeilijke is: dat gebeurt vaak zo subtiel dat bijna niemand het ziet. Soms zelfs jijzelf niet meer. Want aanpassen voelt meestal niet als “ik ben mezelf aan het verliezen”. Het voelt als liefdevol zijn. Begrip tonen. Rekening houden. Verbinding bewaren. Rust proberen houden. Tot je plots merkt dat je moe wordt. Dat je sneller geïrriteerd raakt. Dat je leegloopt op kleine dingen. Dat je voortdurend bezig bent met de ander aanvoelen, terwijl je jezelf bijna niet meer hoort.  En misschien zit daar net de pijnlijkste laag. Dat veel gevoelige mensen zó goed worden in afstemmen op anderen, dat hun eigen richting stilaan minder ruimte krijgt. Niet omdat iemand hen bewust onderdrukt. Maar omdat ze automatisch beginnen schuiven nog voor ze zichzelf helemaal gevoeld hebben.  Zelfs in kleine dingen gebeurt dat voortdurend. Iemand zegt wat hij nodig heeft. En nog voor jij hebt stilgestaan bij wat jij wilde, ben je al aan het meedenken, aanpassen, begrijpen of nuanceren. Niet uit zwakte. Maar uit empathie. Uit relationele alertheid. Omdat je diep voelt wat er leeft in de ander. Vaak begint dat al heel vroeg. Veel gevoelige mensen leren al jong wie ze moeten zijn om verbinding te behouden. Ze voelen snel aan wat anderen verwachten, wat te veel is, wat conflict geeft of teleurstelling veroorzaakt. En dus beginnen ze te schuiven.  Niet bewust. Niet berekend. Maar uit liefde. Uit empathie. Uit relationele alertheid. Alleen zit daar ook iets gevaarlijks in. Want hoe vaker je jezelf aanpast, hoe minder je nog voelt wat eigenlijk van jou is.

Jezelf stilletjes kwijtraken

Dat gebeurt niet plots. Het gebeurt langzaam. Tot je op een bepaald moment merkt dat je moe wordt van situaties die vroeger vanzelf gingen. Dat je sneller geïrriteerd raakt. Dat kleine dingen harder binnenkomen. Dat je emotioneel leegloopt. Dat je dichtklapt terwijl je eigenlijk alleen maar geprobeerd hebt om liefdevol te zijn. En vaak begrijpen mensen zichzelf dan niet meer. Omdat ze denken: “Waarom reageer ik nu zo heftig?” “Ik ben toch gewoon begripvol?” “Ik wil toch alleen maar dat het goed gaat?” Maar meestal gaat het niet over één moment.  Het gaat over jarenlang subtiel meebewegen. Over jarenlang jezelf een beetje verlaten om verbinding te behouden. Het moeilijke is dat aanpassen ondertussen ook een patroon geworden is. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor je omgeving.  Mensen raken gewend aan jouw aangepaste versie. Aan het feit dat jij wel begrip toont. Dat jij wel meebeweegt. Dat jij spanning opvangt. Dat jij jezelf inhoudt. Die versie van jou wordt stilaan de handleiding waarmee mensen jou leren kennen. En daardoor wordt het ook zo moeilijk om plots iets te veranderen. Want wanneer je eindelijk eerlijk zegt wat je voelt, een grens aangeeft of ruimte inneemt, reageren mensen soms verrast. Niet omdat jij fout bezig bent. Maar omdat iedereen gewend geraakt is aan jouw aangepaste zelf. Dat maakt veranderen vaak ongemakkelijk. Niet alleen voor jezelf. Ook voor de mensen rondom jou.

Toch begint het daar

Toch denk ik dat daar iets heel belangrijks begint. Niet bij harder worden. Niet bij stoppen met rekening houden. Niet bij jezelf afsluiten. Maar bij opnieuw leren voelen: wat is eigenlijk van mij? Wat voel ik echt? Wat heb ik nodig? Waar ben ik mezelf beginnen verlaten zonder het te merken? Dat zijn geen grote spectaculaire momenten. Vaak begint het klein. Door iets eerlijker te zijn. Door jezelf minder snel weg te relativeren. Door niet automatisch altijd de ander eerst te begrijpen. Door jezelf opnieuw te leren horen. Misschien is dat uiteindelijk één van de moeilijkste dingen voor gevoelige mensen: ontdekken dat je niet minder liefdevol wordt wanneer je stopt met jezelf voortdurend aan te passen. Integendeel. Misschien wordt de verbinding dan pas echt eerlijk. Misschien herken je jezelf hierin: • Je denkt automatisch eerst na over wat anderen nodig hebben. • Je past jezelf aan zonder het nog te merken. • Je voelt je sneller moe of leeg in relaties. • Je zegt vaak “het is oké”, terwijl het eigenlijk niet oké voelt. • Je merkt dat je jezelf moeilijk nog goed hoort. Dan is dat misschien geen teken dat je “te gevoelig” bent. Maar wel dat je jezelf al heel lang aan het wegschuiven bent om verbinding te behouden.